Jeg velger meg April – skreiv Bjørnstjerne Bjørnson i diktet valg frå 1869. Det er meir enn 150 år sidan. Eg kunne sagt det same i dag, eller eg ville nok heller sagt: Eg vel meg våren, ikkje berre april, men både mars, april og mai – alle vårmånadane.
Eg syng gjerne med på den gamle Elias Blix salmen frå 1875 No livnar det i lundar.
Det er vel fagre stunder
når våren kjem her nord,
og atter som eit under
nytt liv av daude gror.
Våren gjer meg glad og takknemleg.
Som barn kan eg hugsa eg las ein bokserie som handla om jenta Polyanna frå ho var barn til ho vart vaksen. Pollyanne hadde eit krevjande liv, men ho lærete seg å leike «Vere-glad-leiken». Leiken gjekk ut på at ho alltid, også i alle livets krevjande situasjonar, skulle leita etter noko å vera glad for. Ikkje alle barnebøker blir klassikarar, og slik trur eg det var med Pollyannabøkene. Eg las dei ikkje for barna mine. Eg trur ikkje det er rett å berre la vere å snakka om og leggje lok på alt som er vondt og vanskeleg. Kanskje var det det eg opplevde at Polyanna gjorde i desse bøkene. Men kanskje kan vi allikevel ha noko å lære av Polyanna sin «Vere-glad-leik».
I desember var vi på ferietur med heile familien til Afrika, mellom anna tilbake til Addis Abeba i Etiopia der vi budde for snart tjue år sidan.
Etter at eg kom heim frå ferieturen, har eg tenkt ein del på alt eg har å vera takknemleg for. Lista kunne blitt lang, men eg nemner berre noko: Eg er glad for å bu i eit demokratisk land, der eg føler at min stemme er viktig, i eit land der vi har gratis skule og helsetenester for alle. Eg er takknemleg for å leva ein plass der menneske i stor grad har tillit til kvarandre og til styresmaktene. Vidare er eg takknemleg for å bu i mitt meir enn hundre år gamle hus som nettopp har fått nytt tak. Her har eg reint vatn i springen kvar dag, og om me til tider syns straumen er dyr, så har me straum kvar dag, og me har mat på bordet kvar dag.
Når eg snakkar om å vera takknemleg og glad, så føler eg allikevel eg må trø litt forsiktig. Kven er eg til å snakka om takksemd, eg som på mange vis er spart for dei størte sorgene og utfordringane i livet, sjølv om eg som alle andre har dagar som er lysare og dagar som opplevest mørkare. Det er mange som strevar og har det vondt også i Noreg, så eg må passa for å koma med ein moralsk peikefinger som seier: Slutt å klaga. Sjå berre kor mykje verre dei har det i Afrika. Det er ikkje det eg vil seie i dag. Og så har dei det ikkje verre i Afrika på alle vis. Men dei har kanskje andre utfordringar enn me har her i nord. Samstundes har dei også andre gleder enn oss, og nokre av gledene og sorgene er dei same anten ein bur på den eine eller andre sida av jorda, som Sigrid Undset skreiv i 1915: Men menneskenes hjerter forandres aldeles intet i alle dager, og me kunne lagt til og på alle stader.
Men eg har til tider tenkt at menneskene eg møtte i Etiopia, smilte meir enn folk flest gjer her i Noreg. Kan det ha noko å gjera med takksemd. Begynn dagen med å takke, las eg i barndommen på eit bilete, ein plakat eller liknande. Eg kan ikkje hugsa kor eg såg deg.
Eg trur det gjer godt å vere takknemleg for det som er godt i livet, både smått og stort. Og vi treng ikkje reise til Afrika for å sjå andre som har dette verre enn oss slik at vi kan bli takknemlege. Vi treng ikkje lese i avisene om alt det fæle som skjer rundt i verda, slik at vi kan samanlikne oss med andre for å sjå kor godt vi har det.
Vi kan berre ta i bruk sansane våre for å sjå, høyre og kjenne det vi har å vera takknemlege for. Det kan vere dei små tinga, som å kunne leggje seg i reint sengtøy i ei god seng, eller eit menneske som møter meg med eit smil, for ikkje å snakka om blomane som tittar opp av jorda om våren.
Ellers om Bjørn Eidsvåg seier det i sangen Shalala
Livet e’kje akkurat en ball
men det e nå verdt ein liten trall
eg e’kje flink med halleluja
men e ein kløppar på shalala
Shalalalalalalala Shalalalalalalala
Shalalalalalalala
eg har det bra, e fornøyd og glad
når du krype opp i fanget mitt
og vil bli holdt rundt og trøsta litt
og litt itte litt gir meg smilet ditt
då takk’ eg Skaparen for livet mitt
når me benka oss rundt dekka bord
og dele brød og vin og gode ord
og ungar leke, ler og har det godt
då e livet utruleg flott
Vi kunne sjølvsagt sett oss ned å skrive ei klageliste, men eg trur vi får det betre av å skrive takkelister.
Bjørn Eidsvåg takkar skaparen. Det er godt å ha nokon å sende takken til. Kanskje skulle vi også bli betre til å seie takk til menneska rundt oss: Takk for sist, takk for maten eller takk for at du tok oppvasken og bar ut bosset.
Eg veit at eg har mykje å vera takknemleg for, både på dei grå dagane og på dei lyse dagane. Kva skal stå på di takkeliste, og kven vil du sei takk til?